عبد الحي حبيبى
17
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
همين شيبر مخفف شاهبهار ، خيبر شده كه نام درهء معروفيست بين ننگرهار و پشاور و اين نام را از قلعهء يهودى خيبر عربستان نگرفتهاند ، بلكه نام معروف تاريخى داخلى است . از معبد شاهبهار كابل دو ذكر در تاريخ اسلامى داريم : نخست : مورخ و جغرافيانگار عرب احمد يعقوبى در شرح بلاد كابلستان مىنگارد : « در سنه 176 ه فضل بن يحيى برمكى از طرف خليفه رشيد عباسى بر خراسان والى شد ، وى لشكرى را به قيادت ابراهيم بن جبريل به سرزمين كابل شاه سوق داد ، و با آن ملوك طخارستان و دهاقين آنجا و حسن شير باميانرا هم فرستاد . ايشان شهر غوروند ( غور بند ) و درهء غوروند و سار خود ( سرخبد باميان ) و شاهبهار را فتح كردند كه درينجا بتى بود و آن را مىپرستيدند . ابراهيم آن را برانداخت و سوزانيد » « 1 » اما عبد الحى بن ضحاك گردبزى در شرح ولات خراسان گويد : « پس هارون الرشيد خراسان مر جعفر بن محمد بن الاشعث را داد ، و او را بخراسان فرستاد ، و او اندر ذى الحجة سنه ست و سبعين و مائه ( 176 ه ) پسر خويش عباس را بكابل فرستاد ، و شابهار را بكشاد ، و هرچه خواسته بود اندر شابهار همه غنيمت كرد » « 2 » اين دو سند تاريخى مربوط بيك سال و يك عصر است ، و فقط در نام فاتح آن اختلافست ، كه آن هم باصل مطلب ما يعنى وجود بتكده شاهبهار در كابلستان صدمهيى نميرساند ، و از ان ثابت مىشود ، كه معابد شاهپرستى و يا پرستشگاههاى منسوبه به شاهان وجود داشتند . مخفى نماند : كه هيون تسنگ زاير چينى در سنه 9 ه در سرزمين كاپيسا
--> ( 1 ) - البلدان 290 ببعد طبع ليدن 1892 م ( 2 ) - زين الاخبار خطى ورق 78 الف